ที่ตั้งและอาณาเขต
จังหวัดแพร่เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคเหนือของประเทศไทย ตั้งอยู่ทางตอนบนฝั่งแม่น้ำยมรูปร่างค่อนยาวรี พื้นที่ของจังหวัดมีประมาณ 6,483.06 ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อบริเวณใกล้เคียงดังนี้
-
ทิศเหนือติดต่อกับจังหวัดพะเยา ลำปาง และน่าน
-
ทิศใต้ติดต่อกับจังหวัดอุตรดิตถ์ และสุโขทัย
-
ทิศตะวันออกติดต่อกับจังหวัดน่าน และอุตรดิตถ์
-
ทิศตะวันตกติดต่อกับจังหวัดลำปาง
โดยจังหวัดแพร่มีขนาดพื้นที่รายอำเภอ และจำนวนแหล่งน้ำ มีรายละเอียดดังต่อไปนี้
| ลำดับ | อำเภอ | ลุ่มน้ำ | เนื้อที่ (ตร.กม.) 1 | จำนวนแหล่งน้ำ 2 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ขนาดเล็ก | ขนาดกลาง | ขนาดใหญ่ | ||||
| 1 | เมืองแพร่ | ยม, น่าน | 794.77 | 11 | - | - |
| 2 | ร้องกวาง | ยม | 865.53 | 15 | 2 | - |
| 3 | ลอง | ยม | 1,257.85 | 22 | 1 | - |
| 4 | สูงเม่น | ยม | 366.01 | 2 | 1 | - |
| 5 | เด่นชัย | ยม | 545.47 | 7 | 1 | - |
| 6 | สอง | ยม | 1,513.08 | 20 | 3 | - |
| 7 | วังชิ้น | วัง, ยม | 1,005.44 | 9 | 1 | - |
| 8 | หนองม่วงไข่ | ยม | 134.91 | - | 1 | - |
| รวม | 6,483.06 | 86 | 10 | 0 | ||
จัดทำข้อมูลภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สทนช. และ สสน. เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำ ปี 2565
แหล่งที่มา : 1 ชั้นข้อมูล (Shape file) กรมการปกครอง, 2556 และ 2 สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และกรมชลประทาน
หมายเหตุ
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ความจุกักเก็บน้ำมากกว่า 100 ล้าน ลบ.ม.ขึ้นไป
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง ความจุกักเก็บน้ำตั้งแต่ 2 – 100 100 ล้าน ลบ.ม.
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็ก ความจุกักเก็บน้ำน้อยกว่า 2 ล้าน ลบ.ม.
สภาพภูมิประเทศ
ลักษณะภูมิประเทศทั่วไปของจังหวัดแพร่มีภูเขาล้อมรอบทั้ง 4 ทิศ พื้นที่บริเวณภายในเป็นพื้นที่ราบลาดเอียงไปทางใต้ลงแม่น้ำยม ลักษณะคล้ายอ่างหรือท้องกระทะ พื้นที่ราบส่วนใหญ่เป็นที่อยู่อาศัยและประกอบอาชีพในทางการเกษตรกรรม ภูเขาที่ล้อมรอบตัวจังหวัดแพร่ทั้ง 4 ทิศนี้ มีลักษณะคล้ายภูเขาติดต่อกัน มีความสูงพอสมควรตามแนวตะเข็บติดต่อกับจังหวัดใกล้เคียง
จัดทำข้อมูลภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สทนช. และ สสน. เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำ ปี 2565
แหล่งที่มา : U.S. Geological Survey (usgs)
ดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำ จังหวัดแพร่
จังหวัดแพร่มีค่าดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำ หรือ WMI เท่ากับ 3.21 ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับมีประสิทธิภาพ จากดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำรายมิติดัง แสดงดังรูปที่ 2.10-7 พบว่าจังหวัดแพร่มีค่าดัชนีชี้วัดในมิติที่ 4 สูงที่สุดซึ่งอยู่ในสถานะต้นแบบและสะท้อนให้เห็นว่าประชาชนสามารถเข้าถึงแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภคในชีวิตประจำวันได้อย่างทั่วถึง ในขณะที่มิติที่ 1 และ 7 ด้านต้นทุนทรัพยากรน้ำและการจัดการและอนุรักษ์ป่าต้นน้ำอยู่ในระดับมีประสิทธิภาพ เนื่องจากจังหวัดแพร่มีแม่น้ำยมเป็นแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน และยังมีลำน้ำสาขาที่สำคัญของแม่น้ำยมอีกหลายสายเช่น น้ำแม่ปุง น้ำงาว น้ำแม่ต้า น้ำแม่ลาน น้ำแม่พุง น้ำแม่สรอย น้ำแม่สะกึ๋น น้ำแม่สอง น้ำแม่ยาง น้ำแม่คำมี น้ำแม่หล่าย น้ำแม่แคม น้ำแม่สาย น้ำแม่มาน น้ำแม่พวก และน้ำแม่แปง ทั้งนี้ยังมีโครงการพัฒนาแหล่งน้ำประเภทต่าง ๆ ที่ดำเนินการแล้วถึง 224 แห่ง และสามารถเก็บกักน้ำได้ถึง 184.99 ล้านลูกบาศก์เมตร สำหรับมิติที่ 6 ด้านการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากน้ำ อยู่ในระดับมีประสิทธิภาพเช่นเดียวกัน เนื่องจากได้มีการกำหนดพื้นที่เป้าหมายในการแก้ไขปัญหาภัยพิบัติด้านน้ำอย่างเป็นระบบ
นอกจากนี้ในมิติที่ 3 4 5 และ 8 ยังอยู่ในเกณฑ์ที่มีศักยภาพ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าระบบส่งน้ำเพื่อการพัฒนายังไม่ครอบคลุมทั้งพื้นที่ มีผลิตภาพการใช้น้ำยังไม่ดีเท่าที่ควร ทั้งนี้ควรมีการพัฒนาพื้นที่ชลประทานต่อพื้นที่เกษตรกรรม เพื่อเพิ่มผลิตภาพการใช้น้ำและคุณภาพน้ำที่ใช้ในการเกษตร เพื่อตอบสนองความมั่นคงของน้ำเพื่อการพัฒนา รวมถึงการวิเคราะห์และจัดทำสมดุลน้ำเพื่อให้เกิดความสอดคล้องระหว่างน้ำต้นทุนและการใช้น้ำ มากไปกว่านั้นควรมีแผนจัดการน้ำ มีการติดตามตรวจสอบ ศึกษาวิจัย ตลอดจนมีการจัดสรรน้ำอย่างเป็นระบบ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
รูปที่ 2.10-7 ดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำของจังหวัดแพร่