ที่ตั้งและอาณาเขต
จังหวัดลำพูนเป็นจังหวัดที่อยู่ทางเหนือของประเทศไทย มีเนื้อที่ประมาณ 4,478.39 ตารางกิโลเมตร โดยมีอาณาเขตติดต่อกับบริเวณใกล้เคียง ดังนี้
-
ทิศเหนือติดต่อกับจังหวัดเชียงใหม่
-
ทิศใต้ติดต่อกับจังหวัดลำปาง และตาก
-
ทิศตะวันออกติดต่อกับจังหวัดลำปาง
-
ทิศตะวันตกติดต่อกับจังหวัดเชียงใหม่
โดยจังหวัดเชียงใหม่มีขนาดพื้นที่รายอำเภอ และจำนวนแหล่งน้ำ มีรายละเอียดดังต่อไปนี้
| ลำดับ | อำเภอ | ลุ่มน้ำ | เนื้อที่ (ตร.กม.) 1 | จำนวนแหล่งน้ำ 2 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ขนาดเล็ก | ขนาดกลาง | ขนาดใหญ่ | ||||
| 1 | เมืองลำพูน | ปิง | 478.46 | 6 | 4 | - |
| 2 | แม่ทา | ปิง, วัง | 762.92 | 16 | 1 | - |
| 3 | บ้านโฮ่ง | ปิง | 504.37 | 5 | 1 | - |
| 4 | ลี้ | ปิง, วัง | 1,793.59 | 21 | - | - |
| 5 | ทุ่งหัวช้าง | ปิง, วัง | 457.70 | 19 | - | - |
| 6 | ป่าซาง | ปิง | 291.74 | 8 | 1 | - |
| 7 | บ้านธิ | ปิง | 135.26 | - | 1 | - |
| 8 | เวียงหนองล่อง | ปิง | 54.35 | - | - | - |
| รวม | 4,478.39 | 75 | 8 | 0 | ||
จัดทำข้อมูลภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สทนช. และ สสน. เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำ ปี 2565
แหล่งที่มา : 1 ชั้นข้อมูล (Shape file) กรมการปกครอง, 2556 และ 2 สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และกรมชลประทาน
หมายเหตุ
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ความจุกักเก็บน้ำมากกว่า 100 ล้าน ลบ.ม.ขึ้นไป
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง ความจุกักเก็บน้ำตั้งแต่ 2 – 100 100 ล้าน ลบ.ม.
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็ก ความจุกักเก็บน้ำน้อยกว่า 2 ล้าน ลบ.ม.
สภาพภูมิประเทศ
สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปของจังหวัดลำพูน พื้นที่ทางทิศตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ราบสูงเล็กน้อย ทางทิศตะวันออกมีเทือกเขาขุนตาลกั้นระหว่างอำเภอแม่ทากับจังหวัดลำปาง พื้นที่ทางทิศเหนือและตะวันตกเป็นที่ราบจากเขตติดต่ออำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ไปจรดทิศตะวันตกของอำเภอเมืองลำพูน นอกจากนี้ยังมีที่ราบทางทิศตะวันออกของอำเภอเมืองลำพูน และทิศตะวันตกของอำเภอป่าซาง อำเภอบ้านโฮ่งไปจนจรดแม่น้ำปิง
จัดทำข้อมูลภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สทนช. และ สสน. เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำ ปี 2565
แหล่งที่มา : U.S. Geological Survey (usgs)
ดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำ จังหวัดลำพูน
จังหวัดลำพูนมีค่าดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำ หรือ WMI เท่ากับ 3.06 ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับมีประสิทธิภาพ (Effective) ดัชนีรายมิติ แสดงดังรูปที่ 2.10-4 โดยจังหวัดลำพูนมีค่าดัชนีชี้วัดสูงสุดในมิติที่ 2 การจัดการน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค ซึ่งอยู่ในระดับต้นแบบ สะท้อนว่าจังหวัดลำพูนมรสถานะการให้บริการสาธารณะด้านน้ำเพื่อการดำรงชีวิต และสุขอนามัย ของประชาชนทั้งในพื้นที่ในเขตเมือง และเขตชนบทอย่างครอบคลุม ส่วนค่าดัชนีชี้วัดตํ่าสุดในมิติที่ 4 ความสมดุลของน้ำต้นทุน และการใช้น้ำ ซึ่งอยู่ในระดับต้องพัฒนา แสดงว่าในพื้นที่จังหวัดลำพูนมีการใช้น้ำพอดีหรือมากกว่าน้ำต้นทุนเล็กน้อย (1.01 - 2.00 คะแนน) เนื่องจากความสมดุลของน้ำต้นทุน และการใช้น้ำสามารถประเมินระดับความวิกฤติของทรัพยากรน้ำในพื้นที่ จึงจำเป็นที่จะต้องต้องเร่งดำเนินการพัฒนาแหล่งน้ำเพิ่มเติมเพื่อให้มีน้ำต้นทุนเพิ่มมากขึ้นควบคู่ไปกับการพิจารณาลดปริมาณการใช้น้ำ ในมิติอื่นที่จังหวัดลำพูนมีค่าดัชนีชี้วัดในระดับมีประสิทธิภาพ ได้แก่ มิติที่ 1 ต้นทุนทรัพยากรน้ำ มีความมั่นคงด้านต้นทุนทรัพยากรน้ำทั้งน้ำผิวดินและน้ำบาดาล ทั้งในรูปแบบของน้ำฝน น้ำท่า น้ำที่กักเก็บไว้ในแหล่งน้ำ และน้ำบาดาลที่สามารถนำมาใช้ได้ เนื่องจากจังหวัดลำพูนมีลำน้ำ และแหล่งน้ำธรรมชาติจากแม่น้ำปิง น้ำแม่กวง น้ำแม่ทา และแม่น้ำลี้ รวมถึงมีอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง 4 แห่งในพื้นที่จังหวัดลำพูน มิติที่ 3 ความมั่นคงของน้ำเพื่อการพัฒนา มีผลิตภาพการใช้น้ำสูงในบางภาคส่วน มิติที่ 6 การจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากน้ำอยู่ในระดับที่ไม่เกิดความเสียหายมากนัก สามารถรับมือภัยแล้งและอุทกภัยได้ดีมีความเสียหายน้อยฟื้นฟูได้รวดเร็ว มิติที่ 7 การจัดการ และอนุรักษณ์ป่าต้นน้ำ ป่าไม้เพียงพอ สมบูรณ์ และมีการจัดการป่าต้นน้ำ และในระดับมีศักยภาพ ได้แก่ มิติที่ 5 การจัดการคุณภาพน้ำและสิ่งแวดล้อม มีกฎหมายแต่ขาดการกำกับดูแลด้านสิ่งแวดล้อมน้ำ และมิติที่ 8 การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ มีระบบติดตามตรวจสอบ มีแผนการจัดการน้ำในบางระดับและประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำน้อย มีการวิจัย และพัฒนาด้านน้ำน้อย
รูปที่ 2.10-4 ดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำของจังหวัดลำพูน