ที่ตั้งและอาณาเขต
จังหวัดเชียงใหม่ตั้งอยู่ชายแดนทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย มีเนื้อที่ประมาณ 3,027.65 ตารางกิโลเมตร โดยมีอาณาเขตติดต่อกับบริเวณใกล้เคียง ดังนี้
-
ทิศเหนือติดต่อกับสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา
-
ทิศใต้ติดต่อกับจังหวัดลำพูน และตาก
-
ทิศตะวันออกติดต่อกับจังหวัดเชียงราย ลำปาง และลำพูน
-
ทิศตะวันตกติดต่อกับจังหวัดแม่ฮ่องสอน
โดยจังหวัดเชียงใหม่มีขนาดพื้นที่รายอำเภอ และจำนวนแหล่งน้ำ มีรายละเอียดดังต่อไปนี้
| ลำดับ | อำเภอ | ลุ่มน้ำ | เนื้อที่ (ตร.กม.)1 | จำนวนแหล่งน้ำ 2 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ขนาดเล็ก | ขนาดกลาง | ขนาดใหญ่ | ||||
| 1 | เมืองเชียงใหม่ | ปิง | 182.12 | 7 | 4 | - |
| 2 | จอมทอง | ปิง | 1,108.36 | 22 | 1 | - |
| 3 | แม่แจ่ม | สาละวิน, ปิง | 2,811.61 | 44 | 1 | - |
| 4 | เชียงดาว | สาละวิน, โขงเหนือ, ปิง | 2,068.90 | 38 | 1 | - |
| 5 | ดอยสะเก็ด | โขงเหนือ, ปิง, วัง | 652.25 | 1 | - | 1 |
| 6 | แม่แตง | สาละวิน, ปิง | 1,414.66 | 14 | - | 1 |
| 7 | แม่ริม | ปิง | 451.23 | 15 | 2 | - |
| 8 | สะเมิง | สาละวิน, ปิง | 1,055.62 | 25 | - | - |
| 9 | ฝาง | โขงเหนือ | 838.89 | 23 | 2 | - |
| 10 | แม่อาย | โขงเหนือ | 758.00 | 21 | - | - |
| 11 | พร้าว | โขงเหนือ, ปิง | 1,279.91 | 18 | - | - |
| 12 | สันป่าตอง | ปิง | 177.05 | 31 | - | - |
| 13 | สันกำแพง | ปิง | 243.99 | 19 | - | - |
| 14 | สันทราย | ปิง | 342.33 | 2 | 2 | - |
| 15 | หางดง | ปิง | 271.56 | 6 | - | - |
| 16 | ฮอด | สาละวิน | 1,495.07 | 9 | - | - |
| 17 | ดอยเต่า | ปิง | 850.82 | 9 | - | - |
| 18 | อมก๋อย | สาละวิน, ปิง | 2,813.48 | 15 | 1 | - |
| 19 | สารภี | ปิง | 107.06 | 1 | - | - |
| 20 | เวียงแหง | สาละวิน, ปิง | 790.07 | 12 | 1 | - |
| 21 | ไชยปราการ | โขงเหนือ, ปิง | 497.65 | 10 | - | - |
| 22 | แม่วาง | ปิง | 618.71 | - | 2 | - |
| 23 | แม่ออน | ปิง, วัง | 469.24 | - | 4 | - |
| 24 | ดอยหล่อ | ปิง | 220.97 | - | - | - |
| 25 | กัลยาณิวัฒนา | สาละวิน, ปิง | 521.41 | - | - | - |
| รวม | 22,040.96 | 341 | 22 | 2 | ||
จัดทำข้อมููลภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สทนช. และ สสน. เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำ ปี 2565
แหล่งที่มา : 1 ชั้นข้อมูล (Shape file) กรมการปกครอง, 2556 และ 2 สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และกรมชลประทาน
หมายเหตุ
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ความจุกักเก็บน้ำมากกว่า 100 ล้าน ลบ.ม.ขึ้นไป
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง ความจุกักเก็บน้ำตั้งแต่ 2 – 100 100 ล้าน ลบ.ม.
- โครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็ก ความจุกักเก็บน้ำน้อยกว่า 2 ล้าน ลบ.ม.
สภาพภูมิประเทศ
สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปของจังหวัดเชียงใหม่ ประมาณร้อยละ 83 ของจังหวัดเป็นภูเขาและที่ราบเชิงเขา มีเทือกเขาแดนลาวอยู่ทาง ด้านเหนือของจังหวัดกั้นพรหมแดนไทย-พม่า มียอดเขาที่สำคัญคือดอยผ้าห่มปกและดอยอ่างขาง เทือกเขาถนนธงชัยอยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำปิงมียอดเขาสำคัญ คือ ดอยอินทนนท์ซึ่งเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของประเทศไทยและดอยสุเทพ ส่วนเทือกเขาผีปันน้ำอยู่ทางตะวันออกของแม่น้ำปิงมียอดดอยขุนตาล นอกจากนี้จังหวัดเชียงใหม่ยังเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารหลายสาย เช่น แม่น้ำปิง แม่น้ำแม่แจ่ม แม่น้ำฝาง เป็นต้น ส่วนพื้นที่ราบลุ่มของจังหวัด ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มน้ำ แม่ปิง อีกส่วนเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำกก
จัดทำข้อมูลภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สทนช. และ สสน. เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำ ปี 2565
แหล่งที่มา : U.S. Geological Survey (usgs)
ดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำ จังหวัดเชียงใหม่
จังหวัดเชียงใหม่ มีค่าดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำ หรือ WMI เท่ากับ 3.56 ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับมีประสิทธิภาพ เมื่อพิจารณาดัชนีชี้วัดรายมิติ แสดงดังรูปที่ 2.10-2 มีค่าดัชนีชี้วัดสูงสุดอยู่ในมิติที่ 2 แสดงให้เห็นว่าประชาชนสามารถเข้าถึงน้ำอุปโภค - บริโภคได้ทั่วถึงครอบคลุมทุกพื้นที่ของจังหวัด ทั้งในเขตเมือง และเขตชนบท ส่วนค่าดัชนีชี้วัดต่ำสุดในมิติที่ 8 การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ซึ่งแม้ว่าจะอยู่ในระดับปานกลาง หรือมีศักยภาพ คือมีระบบติดตามตรวจสอบปริมาณ และคุณภาพน้ำ แต่อาจยังไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่ มีแผนการจัดการน้ำแล้วบางระดับ แต่ประชาชนยังมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำค่อนข้างน้อย สำหรับในมิติอื่น ๆ ได้แก่ มิติที่ 4 ความสมดุลของน้ำต้นทุน และการใช้น้ำ มิติที่ 6 การจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากน้ำ และ มิติที่ 7 การจัดการ และอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ที่อยู่ในระดับต้นแบบนั้นแสดงให้เห็นว่า ความสมดุลของน้ำต้นทุนและการใช้น้ำของจังหวัดอยู่ในระดับสมดุล และยั่งยืน รวมถึงมีขีดความสามารถในการรับมือกับภัยแล้งและอุทกภัยในระดับดีมาก และป่าต้นน้ำยังมีเพียงพอ มีความสมบูรณ์ รวมทั้งมีการจัดการพื้นที่อย่างมีส่วนร่วม ทั้งนี้จากการพิจารณาค่าดัชนีตัวชี้วัดในมิติที่ 1 3 และ 5 ที่ถึงแม้จะอยู่ในระดับปานกลาง หรือมีศักยภาพแล้ว แต่ยังต้องมีการพัฒนาเพื่อให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งในเรื่องของการเข้าถึงน้ำเพื่อพัฒนาที่สามารถดำเนินการได้แล้ว แต่ยังเป็นเพียงบางส่วนเท่านั้น รวมถึงในเรื่องของคุณภาพน้ำ และสิ่งแวดล้อมที่มีกฎหมาย แต่ยังขาดการกำกับดูแล
รูปที่ 2.10-2 ดัชนีชี้วัดการจัดการน้ำของจังหวัดเชียงใหม่